TỔNG QUAN VỀ XÃ PHÚC TRẠCH, TỈNH HÀ TĨNH
Xã Phúc Trạch được thành lập theo Nghị quyết số 1665/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của 3 xã: Hương Liên, Hương Trạch và Phúc Trạch.

1. Vị trí địa lý và tổ chức hành chính
• Vị trí địa lý: Nằm ở vùng bán sơn địa phía Tây Nam tỉnh Hà Tĩnh, tiếp giáp dãy Trường Sơn và trải dọc lưu vực sông Ngàn Sâu.

Quy mô diện tích, dân số và lao động: Tổng diện tích tự nhiên 20.142 ha. Toàn xã có 4.465 hộ với 18.135 nhân khẩu; trong đó có 189 hộ đồng bào dân tộc thiểu số (gần 700 nhân khẩu) sinh sống tập trung tại Bản Lòi Sim và Bản Rào Tre. Lực lượng trong độ tuổi lao động có 5.788 người (chiếm 32% dân số).
• Đơn vị hành chính: xã gồm 11 thôn và 1 bản (La Khê, Hương Trạch, Phú Ngọc, Tân Dừa, Hương Phúc, Phúc Lĩnh, Phúc Lộc, Phúc Trung, Phúc Thịnh, Hương Liên, Nam Hương và Bản Rào Tre).
• Hệ thống chính trị: Đảng bộ xã gồm 1.016 đảng viên sinh hoạt tại 26 tổ chức đảng trực thuộc; bộ máy chính quyền được kiện toàn đồng bộ, vận hành tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả.

2. Hạ tầng kỹ thuật và không gian liên kết vùng
• Mạng lưới giao thông huyết mạch: Hội tụ đầy đủ các trục giao thông đối ngoại trọng yếu gồm: Tuyến đường sắt Bắc – Nam (có Ga Phúc Trạch, Ga La Khế); Quốc lộ 15A và tuyến Đường Hồ Chí Minh chạy qua, tạo đầu mối giao thương và logistics liên vùng thuận lợi.
• Cơ cấu không gian quy hoạch (đến năm 2030 – 2050): Định hình rõ nét các phân khu chức năng gồm: vùng bảo tồn – phát triển nông lâm nghiệp công nghệ cao; không gian sản xuất tiểu thủ công nghiệp - làng nghề; trung tâm dịch vụ thương mại - hành chính công cộng; cùng các trục cảnh quan phát triển du lịch sinh thái dọc sông Ngàn Sâu và hồ thủy điện Hố Hô.

3. Tình hình phát triển kinh tế – Các ngành hàng chủ lực
Kinh tế của xã phát triển theo mô hình kinh tế nông - lâm nghiệp kết hợp thương mại, dịch vụ, sở hữu hai ngành hàng đặc sản có giá trị thương phẩm hàng đầu:

3.1. Cây Dó bầu & Sàn phẩm Trầm hương

Quy mô & Hiện trạng phát triển : Tổng diện tích: 1.392 ha; Gần 2.600hộ tham gia trồng và khai thác. Có 01 Làng nghề chế tác trầm hương (thôn Phúc Trung) được UBND tỉnh công nhận, cùng hơn 20 doanh nghiệp, HTX và trên 100 hộ chế tác.

Giá trị & Tiềm năng kinh tế: • Hội Trầm hương VN đánh giá chất lượng trầm Phúc Trạch thuộc top đầu thế giới. Doanh thu đạt trên 230 tỷ đồng/năm. • 04 cơ sở đạt chứng nhận OCOP 3 sao (với 05 sản phẩm).

3.2. Bưởi Phúc Trạch

Quy mô & Hiện trạng phát triển : Với diện tich 550 ha; Vùng lõi chỉ dẫn địa lý và lưu giữ nguồn gen gốc của giống bưởi đặc sản quốc gia. Canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ tập trung tại vùng đất bãi bồi và đồi thấp.

Giá trị & Tiềm năng kinh tế: Nông sản chủ lực tạo nguồn thu nhập cao và ổn định cho người dân địa phương.

3.3. Kinh tế phụ trợ & Chăn nuôi
• Nuôi, Khai thác mật ong rừng, trồng lúa, trồng xen canh cây màu ngắn ngày, trồng cây dược liệu dưới tán rừng, trồng rừng nguyên liệu gỗ lớn.
• Tận dụng tối đa diện tích đất nông nghiệp, đa dạng hóa chuỗi sinh kế nông hộ.

4. Định hướng phát triển giai đoạn 2026 – 2030 và những năm tiếp theo
• Phát triển và nâng tầm chuỗi giá trị Bưởi Phúc Trạch:
• Quy hoạch, bảo tồn nguồn gen quý và mở rộng diện tích vùng chuyên canh bưởi đạt tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ và chuyển đổi số trong quản lý mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc.
• Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong thâm canh, thụ phấn bổ sung, phòng trừ sâu bệnh sinh học và bảo quản sau thu hoạch để kéo dài thời gian thương phẩm.
• Đẩy mạnh liên kết bao tiêu chuỗi giá trị với các siêu thị, chuỗi bán lẻ hiện đại; hướng tới nghiên cứu chế biến sâu các sản phẩm phụ từ bưởi (nước ép, tinh dầu vỏ bưởi, mứt bưởi) và xúc tiến xuất khẩu chính ngạch.
• Mở rộng vùng nguyên liệu: Chuyển đổi 1.000 ha đất trồng cây kém hiệu quả (đất keo, đất cao su thu hồi, đất nông nghiệp năng suất thấp) sang phát triển Bưởi Phúc Trạch, cây Dó bầu và vùng chuyên canh cây ăn quả, đưa Dó bầu trở thành cây trồng chủ lực trong chiến lược trồng rừng gỗ lớn.
• Chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng & Phát triển OCOP:
• Kêu gọi thu hút đầu tư 02 dự án chế biến chuyên sâu về trầm hương (tổ hợp nhà máy chiết xuất tinh dầu, nước hoa, trầm dược liệu...).
• Thành lập mới 50 hộ kinh doanh cá thể và 10 Hợp tác xã; phấn đấu mỗi năm phát triển mới từ 2 – 3 sản phẩm OCOP đạt chuẩn từ 3 sao trở lên (cho cả nhóm sản phẩm bưởi và trầm hương).
• Xây dựng thương hiệu & Chuyển đổi số thương mại:

• Hoàn thiện đăng ký sở hữu trí tuệ, bảo hộ nhãn hiệu tập thể Làng nghề Trầm hương Phúc Trạch và mở rộng thương hiệu Bưởi Phúc Trạch.
• Đào tạo kỹ năng bán hàng trực tuyến (livestream), thương mại điện tử cho người dân; ứng dụng công nghệ thông tin trong quảng bá nông sản đặc sản.
• Phát triển du lịch sinh thái – trải nghiệm – làng nghề:
• Khai thác giá trị văn hóa bản địa, hình thành tuyến du lịch trải nghiệm kết hợp: Vườn bưởi Phúc Trạch – Làng nghề chế tác trầm hương – Không gian văn hóa bản Rào Tre – Thắng cảnh lòng hồ thủy điện Hố Hô, Thác Rào Rồng và sông Ngàn Sâu (phát triển các mô hình Homestay, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và chữa lành).
• Mục tiêu tổng quát: Hoàn thiện toàn diện các tiêu chí Xã Nông thôn mới nâng cao, hướng tới phát triển đô thị sinh thái nông thôn bền vững, văn minh và giàu bản sắc.